Environmental Protection Act 1986 & Climate Agreements | MH-SET Unit 9

Unit-IX: People, Development and Environment

Topic-7: Environmental Protection Act (1986), Climate Action & International Environmental Agreements

पर्यावरण संरक्षण अधिनियम, १९८६ (Environmental Protection Act, 1986)

भारतामध्ये पर्यावरण संरक्षणासाठी तयार करण्यात आलेला हा एक छत्री कायदा (Umbrella Act) आहे. १९८४ च्या भोपाळ वायू दुर्घटनेनंतर हा कायदा अस्तित्वात आला.

उद्दिष्टे:

• पर्यावरणाचे संरक्षण व संवर्धन

• प्रदूषण नियंत्रण

• मानवी आरोग्याचे रक्षण

मुख्य वैशिष्ट्ये:

• केंद्र सरकारला व्यापक अधिकार

• धोकादायक पदार्थांवर नियंत्रण

• पर्यावरण मानके निश्चित करणे

👉 MH-SET साठी मुद्दा:
“Environmental Protection Act is an umbrella legislation”

राष्ट्रीय हवामान बदल कृती आराखडा (National Action Plan on Climate Change – NAPCC)

भारत सरकारने २००८ मध्ये हा आराखडा सुरू केला.

मुख्य ८ राष्ट्रीय मोहिमा:

1. राष्ट्रीय सौर मिशन

2. ऊर्जा कार्यक्षमता मिशन

3. शाश्वत निवास मिशन

4. जल मिशन

5. हिमालयीन परिसंस्था मिशन

6. हरित भारत मिशन

7. शाश्वत कृषी मिशन

8. हवामान ज्ञान मिशन 

आंतरराष्ट्रीय पर्यावरणीय करार (International Environmental Agreements)

1️⃣ मॉन्ट्रियल प्रोटोकॉल (Montreal Protocol – 1987)

• ओझोन थर नष्ट करणाऱ्या वायूंवर बंदी

• CFCs व HCFCs नियंत्रण

2️⃣ रिओ पृथ्वी परिषद (Rio Summit – 1992)

• शाश्वत विकास संकल्पना

• Agenda-21

• पर्यावरण व विकास यांचा समतोल

3️⃣ जैवविविधता करार (Convention on Biological Diversity – CBD)

• जैवविविधतेचे संरक्षण

• शाश्वत वापर

• लाभांचे न्याय्य वाटप

4️⃣ क्योटो प्रोटोकॉल (Kyoto Protocol – 1997)

• हरितगृह वायू उत्सर्जन कमी करणे

• विकसित देशांवर बंधन

5️⃣ पॅरिस करार (Paris Agreement – 2015)

• जागतिक तापमान वाढ 1.5–2°C मर्यादित ठेवणे

• NDCs (Nationally Determined Contributions)

6️⃣ आंतरराष्ट्रीय सौर आघाडी (International Solar Alliance – ISA)

• भारत व फ्रान्सची संयुक्त पुढाकार

• सौर ऊर्जेचा जागतिक प्रसार 

🔑 MH-SET परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे

• EPA 1986 = Umbrella Act

• Rio Summit = Sustainable Development

• Kyoto = Binding Targets

• Paris Agreement = Climate Commitment

• ISA = India-led Initiative

Environmental Protection Act, 1986

The Environmental Protection Act, 1986 is a comprehensive umbrella legislation enacted after the Bhopal Gas Tragedy.

Objectives:

• Protection and improvement of the environment

• Control of pollution

• Safeguarding human health

Key Features:

• Wide powers to Central Government

• Regulation of hazardous substances

• Environmental standards enforcement 

National Action Plan on Climate Change (NAPCC)

Launched in 2008 by the Government of India.

Eight National Missions include:

• National Solar Mission

• Mission for Enhanced Energy Efficiency

• National Water Mission

• National Mission for Green India

• National Mission on Sustainable Agriculture 

International Environmental Efforts

• Montreal Protocol (1987): Protection of ozone layer

• Rio Summit (1992): Sustainable development framework

• Convention on Biological Diversity: Biodiversity conservation

• Kyoto Protocol (1997): Emission reduction targets

• Paris Agreement (2015): Global climate action

• International Solar Alliance: Solar energy promotio