MH-SET Paper-I | Unit-6 Logical Reasoning | Topic-4 Venn Diagram.

MH-SET Paper-I | घटक-६ : Logical Reasoning

विषय ४ : Venn Diagram – साधे व बहुविध उपयोग (युक्तिवादांची वैधता सिद्ध करण्यासाठी)

MH-SET Paper-I मध्ये Logical Reasoning हा अत्यंत महत्त्वाचा घटक असून त्यामध्ये Venn Diagram वर आधारित प्रश्न हमखास विचारले जातात. या लेखामध्ये आपण Venn Diagram चा साधा व बहुविध उपयोग, तसेच युक्तिवादांची वैधता (Validity of Arguments) कशी तपासायची हे सविस्तर पाहणार आहोत.

🔹 Venn Diagram म्हणजे काय?

Venn Diagram ही एक दृश्यात्मक (Visual) पद्धत आहे, ज्याच्या साहाय्याने दोन किंवा अधिक गटांमधील संबंध स्पष्ट करता येतो. गोलाकार आकृत्यांच्या (Circles) माध्यमातून साम्य (Common) व भिन्न (Different) घटक दाखवले जातात.

🔹 Venn Diagram चे प्रकार

1️⃣ साधा Venn Diagram (Simple Venn Diagram)

यामध्ये दोन गटांमधील संबंध दाखवला जातो.

उदा.
सर्व शिक्षक हे पदवीधर आहेत.
काही पदवीधर संशोधक आहेत.

👉 यामध्ये शिक्षक, पदवीधर व संशोधक यांचे संबंध दोन किंवा तीन वर्तुळांत दाखवले जातात.

2️⃣ बहुविध Venn Diagram (Multiple Venn Diagram)

यामध्ये तीन किंवा अधिक गटांमधील संबंध स्पष्ट केला जातो.

उदा.
सर्व A हे B आहेत
काही B हे C आहेत
म्हणून काही A हे C आहेत का?

👉 अशा प्रश्नांमध्ये योग्य आकृती काढून निष्कर्ष वैध आहे की नाही हे तपासले जाते.

🔹 Venn Diagram चा उपयोग युक्तिवादांची वैधता तपासण्यासाठी

Venn Diagram वापरून आपण खालील गोष्टी ठरवू शकतो:

✔ दिलेले विधान परस्पर सुसंगत आहे का
✔ निष्कर्ष अपरिहार्य (Necessary) आहे का
✔ निष्कर्ष चुकीचा, योग्य किंवा अनिश्चित आहे का

MH-SET परीक्षेत हे प्रश्न खूप कमी वेळात सोडवता येतात, त्यामुळे स्कोअर वाढवण्यासाठी हा विषय अत्यंत उपयुक्त आहे.

🔹 MH-SET परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या टिप्स

• आधी Premises (विधाने) नीट समजून घ्या

• निष्कर्ष गृहीत धरू नका, फक्त आकृतीवर आधारित निर्णय घ्या

• “काही”, “सर्व”, “कोणतेही नाही” या शब्दांवर विशेष लक्ष ठेवा

• नियमित सराव केल्यास हा विषय खूप सोपा वाटतो

MH-SET Paper-I | Unit-VI: Logical Reasoning

Topic 4: Venn Diagram – Simple and Multiple Uses for Establishing Validity of Arguments

In MH-SET Paper-I, Logical Reasoning is a scoring unit, and Venn Diagram based questions are frequently asked. This article explains the simple and multiple uses of Venn Diagrams, especially for testing the validity of arguments.

🔹 What is a Venn Diagram?

A Venn Diagram is a visual representation using circles to show relationships between different sets. It helps in understanding common and distinct elements clearly.

🔹 Types of Venn Diagrams

1️⃣ Simple Venn Diagram

Used to represent the relationship between two sets.

Example:
All teachers are graduates.
Some graduates are researchers.

The relationship can be easily understood through overlapping circles.

2️⃣ Multiple Venn Diagram

Used when three or more sets are involved.

Example:
All A are B
Some B are C
Therefore, are some A necessarily C?

Drawing the correct diagram helps determine whether the conclusion is valid, invalid, or uncertain.

🔹 Role of Venn Diagram in Validity of Arguments

Venn Diagrams help to:

✔ Test logical consistency
✔ Check whether conclusions necessarily follow
✔ Identify valid, invalid, or indeterminate arguments

These questions can be solved quickly and accurately, making them ideal scoring areas.

🔹 Exam Tips for MH-SET

• Focus carefully on the given premises

• Do not assume conclusions

• Pay attention to words like all, some, none

• Practice diagrams regularly for speed and accuracy